/ Maculadegeneratie: oorzaken, symptomen en hulpmiddelen
maculdegeneratie

Maculadegeneratie: wat is het en wat kun je doen?

Maculadegeneratie is de meest voorkomende oorzaak van ernstig zichtverlies bij mensen boven de 60 jaar. De aandoening tast het centrale zicht aan, waardoor lezen en gezichten herkennen steeds moeilijker worden. Lees wat maculadegeneratie is en wat je eraan kunt doen.

Afspraak maken

Maculadegeneratie is de meest voorkomende oorzaak van ernstig zichtverlies bij mensen boven de 60 jaar in Nederland. De aandoening tast het centrale deel van het netvlies aan, de macula, waardoor het lezen, gezichten herkennen en fijn werk steeds moeilijker worden. Toch zijn er veel mogelijkheden om het zelfstandig functioneren zo lang mogelijk te behouden. In deze gids lees je wat maculadegeneratie precies is, welke vormen er bestaan, hoe je de eerste symptomen herkent en hoe Beter Zien je kan helpen.

Wat is de macula?

De macula is een klein gebied in het midden van het netvlies, ter grootte van ongeveer 5 millimeter. Dit gebied is verantwoordelijk voor het scherpste centrale zicht: het lezen van tekst, het herkennen van gezichten en het zien van details. Buiten de macula zie je minder scherp, dat is het perifere of randgezichtsveld.

Bij maculadegeneratie raken de cellen in dit centrale gebied beschadigd. De schade is onomkeerbaar, maar bij de juiste begeleiding en hulpmiddelen kunnen veel mensen nog lang zelfstandig blijven functioneren.

Plan een low vision onderzoek

Welke vormen van maculadegeneratie zijn er?

Er zijn twee hoofdvormen: droge maculadegeneratie en natte maculadegeneratie.

Droge maculadegeneratie

Dit is de meest voorkomende vorm (ongeveer 85-90% van alle gevallen). De maculacellen slijten geleidelijk, wat leidt tot langzaam progressief zichtverlies. Het centrale zicht wordt wazig of vervormd, en er kunnen gele afzettingen (drusen) ontstaan onder het netvlies. Er is momenteel geen behandeling die droge maculadegeneratie kan stoppen, maar de progressie verloopt in veel gevallen langzaam.

Natte maculadegeneratie

Bij natte maculadegeneratie groeien er abnormale bloedvaten onder de macula. Deze bloedvaten lekken vocht of bloed, wat leidt tot sneller en ernstiger zichtverlies. Natte maculadegeneratie vereist snelle behandeling, doorgaans injecties in het oog (anti-VEGF behandeling) door een oogarts. Hoe eerder de behandeling start, hoe beter het resultaat.

Wat zijn de symptomen van maculadegeneratie?

Maculadegeneratie begint vaak subtiel. De eerste signalen zijn:

  • Wazig of vervormd centraal zicht (rechte lijnen lijken krom of golvend)
  • Een donkere of lege vlek in het midden van het gezichtsveld
  • Moeite met lezen, ook met een goede bril
  • Kleuren lijken minder helder of contrastarm
  • Gezichten of details zijn moeilijk te onderscheiden
  • Behoefte aan steeds meer licht bij lezen of nauwkeurig werk

Het randgezichtsveld blijft bij maculadegeneratie doorgaans intact. Mensen met maculadegeneratie zien daardoor niet volledig niets, maar missen juist dat scherpe centrale zicht dat nodig is voor veel dagelijkse activiteiten.

Wie heeft risico op maculadegeneratie?

Maculadegeneratie komt vaker voor bij bepaalde groepen. Bekende risicofactoren zijn:

  • Leeftijd boven de 60 jaar: het risico neemt sterk toe met de leeftijd
  • Erfelijkheid: als een ouder of broer/zus maculadegeneratie heeft, is het risico hoger
  • Roken: dit verdubbelt het risico op maculadegeneratie
  • Langdurige blootstelling aan ultraviolet licht
  • Hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten
  • Lichtgekleurde ogen

Hoe wordt maculadegeneratie vastgesteld?

Maculadegeneratie wordt vastgesteld door een oogarts.

Behandeling van maculadegeneratie

Bij droge maculadegeneratie is er geen medische behandeling die de aandoening geneest. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat bepaalde voedingssupplementen (AREDS-formule) de progressie bij een deel van de patiënten kunnen vertragen. Je oogarts of optometrist kan hierover adviseren.

Bij natte maculadegeneratie zijn injecties met anti-VEGF medicatie effectief in het afremmen van de bloedvaatgroei en het stabiliseren van het zicht. Dit moet regelmatig herhaald worden en vereist begeleiding door een oogarts.

Wat kan Beter Zien voor je betekenen?

Bij Beter Zien helpen we mensen met maculadegeneratie om zo zelfstandig mogelijk te blijven functioneren. We bieden:

  • Een uitgebreid low vision onderzoek om te bepalen hoe het zicht optimaal benut kan worden
  • Advies over en uitproberen van hulpmiddelen zoals loeplampen, E-scoopbrillen en elektronische vergrotingsapparatuur
  • Filterbrillen die het contrast verhogen en verblinding verminderen

Hulpmiddelen bij maculadegeneratie

Er zijn diverse hulpmiddelen die het dagelijks leven ondersteunen bij maculadegeneratie:

  • E-Scoop: de E-Scoop bril is speciaal ontwikkeld voor mensen met maculadegeneratie. Deze bril vergroot het beeld en zorgt voor een scherper en rustiger zicht.
  • Loeplampen en loepbrillen: vergroten tekst en details voor lezen en handwerken
  • Elektronische vergrotingsapparatuur (CCTV/beeldschermloep): voor mensen met meer zichtverlies, biedt sterke vergroting op scherm
  • Filterbrillen: verminderen verblinding en verhogen het contrast
  • Spreeksoftware en grote-tekst instellingen: voor computer en smartphone
  • Goed licht: extra verlichting bij werkplek of leeshoek maakt veel verschil

Bij Beter Zien kun je al deze hulpmiddelen uitproberen en krijg je persoonlijk advies over wat bij jouw situatie past.

Leefstijladviezen bij macula

Een gezonde leefstijl kan bijdragen aan het behoud van de ooggezondheid en mogelijk de kans op verdere achteruitgang verkleinen. Niet roken is daarbij het belangrijkste advies, omdat roken een belangrijke risicofactor is voor maculadegeneratie. Daarnaast kan een gezond en gevarieerd voedingspatroon, rijk aan groenten, fruit en vette vis, de gezondheid van het netvlies ondersteunen. Regelmatige lichaamsbeweging en een gezond gewicht dragen bij aan een goede conditie van de bloedvaten, ook die in het oog. Ook het beschermen van de ogen tegen UV-straling met een goede zonnebril en het onder controle houden van de bloeddruk en het cholesterol zijn belangrijk voor een gezonde oogfunctie.

Veelgestelde vragen

Gaat maculadegeneratie altijd over in blindheid?

Nee. Maculadegeneratie tast het centrale zicht aan, maar het perifere zicht blijft behouden. Volledige blindheid treedt zelden op. Met de juiste hulpmiddelen en begeleiding blijven veel mensen zelfstandig functioneren.

Kan ik met maculadegeneratie nog autorijden?

Dat hangt af van de ernst van het zichtverlies. Bij de meeste vormen van gevorderde maculadegeneratie voldoet het zicht niet meer aan de wettelijke eisen voor het rijbewijs.

Helpt een bril nog bij maculadegeneratie?

Een gewone bril helpt niet tegen de schade door maculadegeneratie zelf, maar kan wel andere brekingsafwijkingen corrigeren. Low vision hulpmiddelen zoals een E-Scoopbril of vergrotingsapparatuur bieden wél extra ondersteuning.

Heb ik een verwijzing nodig voor een low vision consult bij Beter Zien?

Ja, je hebt een verwijzing nodig van de oogarts of huisarts.

Maak een afspraak

Heb je maculadegeneratie en heb je ondanks behandeling last van verminderd zicht? Of wil je meer weten over leven met slechtziendheid en praktische tips krijgen? Bij Beter Zien nemen we de tijd voor een grondig low vision onderzoek en voorlichting. Maak vandaag nog een afspraak.

Afspraak maken
Beter Zien
Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.